چگونه و چرا به کودکانمان بهوشیاری را بیاموزیم؟

بهوشیاری چیست؟

حضور در لحظه حال، حضوری سرشار از آگاهی، کنجکاوی، و عاری از هرگونه قضاوتی…

تمرین بهوشیاری می تواند به کودکان بیاموزد که تمرکز کنند، استرس را مدیریت کنند، هیجانات را تنظیم سازند، و چشم­ انداز مثبتی ایجاد کنند. در اینجا به شما می­ گوییم که چگونه این مهارت را به آنان بیاموزید.

کودکان به صورت دایره وار می­نشینند، چشمانشان را می­بندند و از افکارشان و آنچه که در اطرافشان در حال رخ دادن است، عمیقا آگاه می­شوند.

در هر جلسه چیز جدیدی به آنان یاد داده می ­شود: دیدن بهوشیارانه، شنیدن بهوشیارانه، تنفس بهوشیارانه، یا دوست داشتن (فرستادن افکار مهربانانه به دیگران). ایده این است که یاد گرفتن این تکنیک­ها به کودکان خردسال کمک می­ کند که در مدرسه تمرکز بهتری داشته باشند و استرس ­شان کاهش یابد.

نتایج یک پژوهش

در یک مطالعه، محققان دانشگاه ورمونت بیش از 600 والد با کودکان 3 تا 17 ساله را مورد مطالعه قرار دادند تا بدانند که چگونه بهوشیاری با سلامت کودکانشان مرتبط است. والدین میزان وجود ویژگی بهوشیاری در خودشان (چقدر در تعاملات هر روزه­ شان بهوشیار هستند)، بهوشیاری در فرزندپروری (چقدر متوجه و عاری از قضاوت هستند و در تعاملات­شان با فرزندانشان واکنش سریع نشان نمی­ دهند)، و تمارین فرزندپروری مثبت در مقابل رفتارهای منفی (برای مثال، ابراز عشق غیرمشروط و تعیین محدودیت­ ها به جای استفاده از تنبیه بدنی خشونت آمیز). آنها هم­چنین روش­ های سازگاری با فرزندانشان را منعکس ساختند؛ در موقعیت­ های دشوار، مضطرب، افسرده یا واکنشی می ­شوند، مثلا کتک می ­زنند یا فریاد می ­کشند. تحلیل ­ها نشان داد والدینی که فرزندپروری بهوشیارانه تری را گزارش دادند، رفتارهای مثبت فرزندپروری بیشتری نشان دادند، و با رفتارهای مثبت­تری با کودکان شان مرتبط بودند- و این به معنای اضطراب، افسردگی و برون­ریزی کمتر است.

یک قدم به سوی بهوشیاری

اولین گام برای والدی به اندازه کافی خوب بودن، آوردن توجه و آگاهی به تعامل با فرزندتان است. سه عامل کلیدی برای فرزندپروری بهوشیارانه وجود دارد:

1- از احساسات خودتان زمانی که با فرزندتان در تعارض هستید، آگاه شوید و بدانها توجه کنید

2- یاد بگیرید قبل از آنکه با عصبانیت پاسخی بدهید، مکث کنید و برای خودتان فرصتی هر چند کوتاه برای بازیابی آرامش از دست رفته تان بخرید.

3- به نظر فرزندتان حتی زمانی که با شما مخالف است، به دقت گوش دهید.

 ابعاد فرزندپروری بهوشیارانه

گوش دادن با تمامی توجه تان

توجه واضح و آگاهی پذیرا نسبت به لحظه حال، جنبه های مرکزی بهوشیاری و فرزندپروری موثر هستند (بائر و همکاران، 2006؛ براون و رایان، 2006). در زمینه فرزندپروری بهوشیارانه، تمامی توجه را با شنیدن همراه می­سازیم؛ زیرا والدین از طریق هدایت تمامی توجه­شان به کودک­شان، نشان می ­دهند که کودک شان را به درستی می­شنوند. این جنبه فرزندپروری گوش دادن را با توجه متمرکز و آگاهی ترکیب می­ کند که فراتر از شنیدن ساده کلماتی است که گفته می­شوند. در اوایل کودکی، توجه توام با حساسیت والدین اغلب به گریه­ها یا رفتارهایی متمرکز می­ شود که نشانگر ناراحتی عاطفی یا جسمی نوزاد است.

 با توجه کامل حضور داشتن و گسترش بازنمایی ­های درونی خود از وضعیت و چشم­انداز کودک زمانی که در تعاملاتی مستقیم با فرزانمان هستیم، مهم است (اینزورث و همکاران، 1987؛ ماکوبی و مارتین، 1983) و عملکردی محافظتی برای کودکان کوچکی دارد که به چشمان مراقب و متوجه یک والد، برای محافظت او در مقابل خطر نیاز دارند (فوناگی و تارگت، 1997؛ سیگل، 2001).

والدینی که حساس و بهوشیارند به محتوا و لحن صدای کودک در گفتگوها، بیانات چهره­ای و زبان بدن، به یک اندازه توجه می­کنند، و بدین ترتیب می­ت وانند از این نشانه­ها برای شناخت نیازهای کودکانشان یا معنای مورد نظر آنان استفاده کنند (بنابراین، توجه به گفته­ ها، لحن بیان کودک، بدن و حالات چهره، مولفه های گوش دادن دقیق را تشکیل می دهد). زمانی که کودکان به نوجوانی می ­رسند، گوش دادن توام با تمامی توجه ممکن است به طور ویژه­ ای مهم باشد ازآنجاکه والدین نمی ­توانند بسیاری از رفتارهای نوجوانان را مدیریت کنند و اطلاعاتی که والدین بدست می ­آورند احتمالا به جای مشاهده مستقیم، از طریق گزارش ­های کلامی بدست می­آید. با آوردن تمامی توجه به تعاملات، والدین ممکن است افکار و احساسات نوجوانان ­شان را بهتر درک کنند، که به نوبه خود ممکن است تعارض و سوءتفاهم را کاهش دهد (هیستینگز و گروسک، 1998) و در نتیجه خودافشاسازی در نوجوانان را بیشتر سازد.

آگاهی از هیجانات خود و کودک

نظریات بهوشیاری بر ظرفیت فرد برای توجه متمرکز نسبت به حالات درونی چون هیجانات و شناخت ­ها تاکید می­کند. در مدل ما در زمینه فرزندپروری بهوشیارانه، ما بر ظرفیت والدین برای آگاهی از هیجانات خود و فرزندانشان تاکید می­کنیم. هیجانات شدید می­تواند فرایندهای ارزیابی ناخودآگاه را جرقه زند، که به عمل درآوری رفتارهای خاص می­ انجامد. برای شنیدن عمیق و توام با توجه و بدون قضاوت، والدین نیاز دارند که ظرفیت شناخت صحیح هیجانات خود و فرزندانشان را داشته باشند.

والدین در طی فرزندپروری شان، هیجانات مثبت و منفی شدیدی را تجربه می­کنند و طبیعتا تمامی جنبه­های فرزندپروری توسط حالت هیجانی والدین، درگیری و تنظیم­ شان تحت تاثیر قرار می­گیرد. آگاهی هیجانی، بنیان فرزندپروری بهوشیارانه است، ازآنجاکه هیجانات قوی ،تاثیر قدرتمندی بر فرایندهای شناختی و رفتارهایی دارند که تمرین ­های فرزندپروری را تضعیف می­سازد. اگر والدین از طریق آوردن آگاهی بهوشیارانه به تعامل­ شان قادر به شناخت هیجانات خود و فرزندشان باشند، می­توانند آگاهانه انتخاب کنند که چگونه پاسخ دهند، به جای آنکه اتوماتیک ­وار، به این تجارب پاسخ دهند.

فرزندپروری بهوشیارانه هم­چنین اشتیاق بزرگتر والدین و توانایی ­شان برای تحمل هیجانات قوی از طریق تمرکز زدایی آنها (آگاهی از اینکه احساسات تنها احساس هستند) را منعکس می ­سازد، بدین ترتیب به آنها اجازه می­ دهد که حضور آگاهانه تر و واقعی تری در لحظه با فرزندانشان داشته باشند.





موسسه خیریه حضرت جوادالائمه(ع)|اولین و بزرگترین مرکز نگهداری کودکان بی سرپرست در غرب کشور